Enerjide fiyat baskısı sürecek, Türkiye’nin hedefi tehlikede…-haberi

Dünyanın 2. hatri sayilir büyüklükte yakit üreticisi ve Avrupa’nın başlıca doğalgaz tedarikçisi Rusya ile Ukrayna arasındaki harp hasebiyle Türkiye’nin enerji faturası üzerindeki ücret baskısının devamı bekleniyor; Bu durum Türkiye’nin cari çok hedefini tehlikeye sokabilir.

Türkiye’nin dışalım faturası tek senedir aralıksız yükselen enerji fiyatlarının da tesiriyle 8.8 milyar dolarla tertemiz rekora tırmanırken, Şubat ayından bu yana yapılan dışalım harp tesiriyle dahada da tırmanabilecek enerji maliyetlerini ekonomiye yansıtacak.

Petrol ve emtia fiyatlarındaki artış cari çok hedef alan ve %50’ye ulaşan enflasyon problemini ve kurda istikrarı kalıcı cari çok yaratarak çözmeyi planlayan ülkemiz ekonomisi amaciyla mühim tek riziko unsuru.

Bugünkü dış ticaret verileri ve Refinitiv’de bulunan Şubat ayı enerji ticaret verileri çok enerji faturasının tek sonraki aylarda da ayni ritimde devam edeceğine işaret etmiş oldu.

Hükümet tertemiz ekonomi politikasıyla dışsatım artışı ve turizm gelirleriyle cari çok vermeyi hedefliyor olsa da, hemide enerji maliyeti ayni vakitte da bu maliyetin TCMB rezervlerinden karşılanan bölümü nihayet aylarda rekor seviyede arttı. İstikrarlı döviz kuru ve enflasyonda düşüş amaciyla hükümetin İhtiyaç duyulan dediği “cari fazla” ise yükselen dışalım ve rezerv maliyeti hasebiyle her geçen vakit dahada da zora giriyor.

Türkiye’nin petrol, akaryakıt ve doğalgaz ağırlıklı enerji ithalatı ocakta ayında tek evvelki sene aynı döneme göre %236 artışla 8.8 milyar dolara çıkarak rekor kırdı.

Birkaç aydır kesintisiz yükselen enerji ithalatı Ocak’ta tek evvelki aya mukayese et %23 artarken petrol-doğalgaz dışalım verileri ve sektör uzmanları dışalım faturasının tek sonraki ani çok ay amaciyla çok izlemeye ayni ritimde devam edeceğine işaret ediyor.

Doğalgaz ve olmamış yakit tüketiminin derhal hemen tamamını ithal eden Türkiye’nin enerji dışalım faturası, beynelmilel fiyatlardaki yükselişe paralel olarak Eylül-Ocak döneminde her ay vasati %20’nin üzerinde yükseldi.

Türkiye’nin enerji faturasının artmaya başladığı Eylül başından bu yana Brent olmamış petrolünün ücreti %40 artışla 102 dolara çıktı. Aynı dönemde Türkiye’nin sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ithalatı amaciyla gösterge var olan doğalgazın Avrupa spot (TTF) ücreti ise %100’ün üzerinde artış kaydetti.

Reuters’ta geçtiğimiz hafta yayımlanan tek analizde, ekonomistlerin hesaplamalarına göre Brent petrolünde 10 dolarlık tek artışın Türkiye’nin senelik enerji ithalatına 4.5-6 milyar dolar yükseltici etki yaptığı belirtildi.

Büyük bölümü yakit ve doğalgaz olmak üzere geçen sene takriben 51 milyar dolar var olan enerji faturası Türkiye’nin cari açığının en mühim kalemini oluşturuyor.

Öte istikametten yükselen enerji maliyetlerine Rusya-Ukrayna savaşı hasebiyle turizm gelirlerinde azalma ihtimalinin de eklenmesi ekonomi politikasını etkileyecek tek başka konu. 6-7 milyar doları riziko alında var olan turizm gelirleri de cari çok ve kuru istikrarı sağlamak istek eden hükümetin ekonomi programında kilit oyun oynuyor.

PETROL VE LNG İTHALATI ŞUBAT’TA TEMPOYU KORUYABİLİR

EPDK tarafından takriben iki ay gecikmeyle açıklanan aylık doğalgaz ve yakit dışalım rakamlarını %10’a yakın hatali payıyla izleyen Refinitiv deniz nakliyat verileri, Türkiye’nin Şubat ayında gemiyle yaptığı LNG (doğalgaz) ithalatının Şubat ayında ocakta ayına mukayese et ama sınırlı gerilediğini gösterdi.

Refinitiv bilgilerine göre limanlarından ocakta ayında 2.7 bcm doğalgaz karşılığı LNG teslim alan Türkiye, 1-25 Şubat’ta 2.4 bcm eşdeğeri LNG ithal etti.

Yine Refinitiv bilgilerine göre Türkiye’nin olmamış yakit ithalatı da 1-25 Şubat’ta 2.2 milyon ton ile ocakta ayı seviyesiyle aynı seviyede gerçekleşti.

Her ne civarindan Türkiye’nin doğalgaz ithalatının dörtte üçünü oluşturan uzunca vadeli kontratlarla alınan doğalgaz miktarı bilinmiyor olsa da, dahada çok fiyatlarla spot piyasadan alınan LNG gazın miktarı ithalatın çok seyrini koruduğuna işaret etti.

ADG Anadolu Doğalgaz Danışmanlık’ın yönetici ortağı BOTAŞ Daha önceki genel müdürü Gökhan Yardım, “Geçen sene sona eren (uzun vadeli) boru gazı kontratlarını Tamamiyle çeviremediğimiz amaciyla açığımızı LNG ithalatı ile kompanse ettik. bu yüzden dışalım tek vakit dahada bu hızda ayni ritimde devam edebilir” dedi.

Azerbaycan ile geçen sene süresi dolan dışalım sözleşmesi, yarıya yakın tek miktar ile yenilendi. Rusya ile süresi dolan kontrat miktarı artırılmış olsa da, bu meblağ Azerbaycan’dan kaynaklanan düşüşü telafi edemedi. bunun için ekstradan İran’dan doğalgaz akışının ocakta ayında kesilmesi üstüne Türkiye’nin azalan doğalgaz stokunun da tekrar doldurulması gerekiyor.

Yardım, her ne civarindan teferruatları açıklanmamış olsa da Rusya ve Azerbaycan’dan yapılan boru gazı ithalatında Avrupa’nın art kalanında olduğu benzeri dahada çok var olan spot fiyatın ağırlığının arttığını varsaymak gerektiğini belirterek, “Bu durum dışalım fiyatlarımızı yukarıya çıkarabilir… Fiyatlar açıklanmıyor olsa da spot fiyatlara dayanan ithalatımızın arttığı kanaatindeyim” dedi.

Türkiye geçen sene kuraklık hasebiyle barajlarda azalan akım üretimini doğalgazdan telafi etti. Sektör kaynaklarına göre akım tüketiminde kuvvetli seyretme sürdüğü amaciyla doğalgaz ithalatının da en azından bahar aylarına civarindan var çok seviyelerde ayni ritimde devam etmesi gerekecek.

Elektrik dağıtım sektöründen İsiminin açıklama etmesini istemeyen tek kaynak, akım ve dolayısıyla doğalgaz isteginde Nisan ayına civarindan yavaşlama öngörmediklerini ifade ederek, barajlarda üretilen akım artana civarindan doğalgaz kaynaklı çok ulusal dışalım faturasının ayni ritimde devam etmesini beklediklerini ifade etti.

Kaynak, “Elektrik talebi ahenk gösteren ücret büyümeyi ve endüstri üretimini, bunun yanında soğuk havaları yakından izliyor. Büyüme nispeten kuvvetli. Ülkenin batısında sema koşullarına dayalı akım tüketimi görece yüksek. bu yüzden en azından Nisan ayında civarindan kuvvetli akım talebi ve dolayısıyla doğalgaza var olan talebin ayni ritimde devam edeceğini öngörüyoruz” dedi.

BOTAŞ’IN TCMB REZERVLERİNE üç AYLIK MALİYETİ $10 MLYR

TCMB Kasım Aralık 2021 ve ocakta 2022’de derhal hemen tamamı BOTAŞ’a olmak üzere KİT’lere 9.7 milyar dolar döviz satışı gerçekleştirdi.

Tek başına ocakta ayında dört milyar doları aşan döviz satışı sistemin kullanılmaya başladığından beri TCMB’nin de maksimum aylık karşılamayı Ocak’ta yaptığını gösteriyor. Şubat verisi ise tek hafta içinde açıklanacak.

TCMB uzunca yıllardır enerji ithalatçısı KİT’lerin döviz ihtiyacının İhtiyaç duyulan gördüğü bölümünü kendisinin rezervlerinden karşılıyor. ama nihayet vakitte bu uygulama enerji ithalatçısı ifadesi kaldırılarak bütün KİT’lere genişletildi ve tutarlar da her ay tertemiz rekor seviyelere yükseliyor.

Bu sistem normalde piyasada oluşacak döviz isteginin piyasadaki arz-talepe yansımadan rezervlerden karşılanmasına imkan tanıyor. ama bu durum TCMB rezerv kaybını da beraberinde getiriyor.

Piyasalarda alakalı asama dolar/TL’de Rusya dalgalanması dış yılbaşından beri yaşanan yatay seyrin devamı açısından da yakından takip ediliyor. Bu kapsamda TCMB’nin swap dış rezervleri takip ediliyor. Swap verilerinden arındırılmış olarak rezerv yoksun 60 milyar dolardan yoksun 44 milyar dolara gelse de bariz negatif seyrini sürdürüyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir