• BIST
    106.926
  • Altın
    151,318
  • Dolar
    3,6718
  • Euro
    4,3287
  • Mobil Sayfamız
  • Facebook Sayfamız
  • Twitter Sayfamız
  • Google Plus Sayfamız
  • RSS Servisimiz
  • Android Uygulamamız
  • iOS Uygulamamız
Hakkarili: Lâf değil icraat bekliyoruz
Hakkâri’nin tek "Evet" diyen ilçesi Şemdinli ödül bekliyor. İlçedeki beklenti Dereköy sınır kapısının açılması. Şemdinli’de AK Parti adayının öldürülmesi "Evet" çıkmasında önemli bir etken olmuş.
20 Nisan 2017 / 10:50

İrfan Bozan / Al Jazeera

Yüksekova ve Şemdinli. Türkiye’nin Güneydoğu’sunun en sınırındaki iki ilçesi. Aralarında 50 km. olan bu ilçe 16 Nisan referandumunda farklı tercihlerde bulundu. Şemdinli yüzde 57.6 ile "Evet" derken Yüksekova yüzde 77 ile "Hayır" dedi. İki ilçede de Güneydoğu’nun birçok kentinde olduğu gibi iki siyasi parti varlık gösteriyor. AK Parti ve HDP. Sadece iki parti söz konusu olunca "Evet"leri AKP’ye destek "Hayır"ları ise HDP’ye destek olarak değerlendirmek mümkün. İki ilçe referandumda farklı tercihlerde bulunsalar da iki ilçede de ortak nokta ciddi sayıda seçmenin HDP ile arasına mesafe koyması.

"Hayır" oyları HDP’ye destek olarak değerlendirildiğinde 1 Kasım 2015 genel seçimlerine göre referandum sonucu her iki ilçede de HDP oylarında azalmaya işaret ediyor. Peki, bu azalmanın sebepleri neler? Sorusunun yanıtı için Şemdinli ve Yüksekova’da vatandaşlarla konuştuk.

 
 
 

"Evet çıktı kapı açılsın"

"Hendeklere ders verildi, kim baskı yaparsa kaybeder."

58 yaşındaki Şemdinlili esnaf Mustafa Tekin. Şemdinli’de "Evet" çıkmasının nedenini bu sözlerle anlatıyor. Tekin ile Şemdinli Çarşı’sında bir çay ocağının önünde sohbet ediyoruz. Arkamızdan zaman zaman polisin ve jandarmanın zırhlı araçları geçiyor. Tekin, oyunun rengini söylemese de Şemdinli’de "Evet"in çıkmasından memnun. Sözlerine "umutlandık valla" diye devam ediyor. Şimdi Ankara’dan "lâf değil icraat bekliyoruz" diyor. İcraat olarak ilk saydığı ise "Derecik sınır kapısının açılması" oluyor. Şemdinlilerin "Evet" dedikleri için sınır kapısının açılmasını hak ettiklerini söylüyor. Tekin’e göre sınır kapısı açılırsa Irak ile ticaret canlanır, bölge zenginleşir, gelişir.

Şemdinli’lilerin HDP’ye en büyük desteği 7 Haziran 2015 genel seçimlerinde olmuştu. 7 Haziran’da HDP’ye olan yüzde 67.3’lük destek 1 Kasım’da 57.6’ya düşmüştü. Şemdinlililerle konuşmaya başlayınca ilçeye özgü bazı gelişmelerin "Evet"in çıkmasında belirleyici olduğu da ortaya çıktı.

 

Şemdinli'nin Yüksekova yolundan görünüşü
 
[[Fotoğraf: İrfan Bozan/Al Jazeera Türk]]

Kentin nabzını tutan bir meslek birliğinin başkanının odasındayız. Geliş nedenimizi anlatıp sohbet etmek istediğimizi söyleyince birlik başkanı önce kapısını kapadı. Sonra anlatmaya başladı. "Aslında Şemdinli merkez oylarında HDP büyük kayıp yaşamadı. Kayıp Derecik ve köylerinde esas olarak Gerdi Aşireti oylarında yaşandı" dedi ve devam etti:

"Eylül 2016’da Kurban Bayramı’nda AKP’den milletvekili adayı Ahmet Budak oğlunun gözü önünde öldürüldü. Gerdi aşireti üyesiydi. Herkes eylemi PKK’nın yaptığını düşündü. Bu eyleme bütün Şemdinli halkı tepki gösterdi ama aşiret unutmadı, tepki gösterdi. Bunun peşine yine bir genç infaz edildi. O da Kayalar’dandı. Bu bölgelerden 'Hayır' yüzde 5 bile çıkmadı. Oysa 7 Haziran ve 1 Kasım’da buralarda HDP hep birinci çıkmıştı" dedi.

PKK’ya mesaj HDP üzerinden

Meslek birliği yöneticisi, "artık bölgede PKK’ya sempati duyanların dahi PKK eylemlerini eleştirmeye başladıklarını özellikle çözüm süreci sonrası eleştiri cesaretinin geliştiğini bunun mesajının da HDP’ye mesafe koyarak, oy vermeyerek gösterildiğini" söyledi.

AK Parti’nin Şemdinli’de "Evet" için çok çalıştığını görüştüğümüz herkes söyledi. İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ve başka bakanlıkların yardımcıları, danışmanlar Şemdinli’yi hiç boş bırakmamışlar. Gelenlerin ilk durakları öldürülen Ahmet Budak’ın evi olmuş.

Şemdinli’de ilçe içinde hendek kazılmamış ancak kentin Yüksekova ile bağlantısını sağlayan yola PKK tarafından açılan hendek üç gün boyunca ilçenin dünya ile ilişkisini kesmiş. Bunlara Yüksekova’daki hendekler yüzünden Şemdinli’ye kaçanlar da eklenince Şemdinlililer de hendek mağdurları arasında yerini almış.

 

Şemdinli'de yaşlılardaki iyimser hava gençlerde yok.
 
[[Fotoğraf: Al Jazeera Türk]]

Yaşlılar iyimser, gençler kötümser

Yine Şemdinli sokaklarındayız. Bu kez yaşları 25 ile 35 arasında değişen bir genç topluluğu ile sohbet ediyoruz. Kendilerinin sağlık sektöründe devlet memuru olduklarını söylüyorlar. Fotoğraf çekilmemesi şartıyla sohbeti kabul ediyorlar. İlk cümlelerinden "Hayır" cephesi içinde oldukları HDP’ye gönül verdikleri anlaşılıyor. Tümü bölge insanı. Yaşı daha ileri olan Şemdinli’de "Evet" çıkmasına şaşırmadığını hatta Yüksekova’da da daha yüksek "Evet" beklediğini söylüyor. Şaşırmak bize düşüyor. Yüksekova’da yüzde 77 "Hayır" çıktı, HDP Yüksekova’da 1 Kasım’da bile yüzde 94 aldı nasıl olur? diye soruyoruz. Aynı kişinin yanıtı: "'Evet'in çıkması için binlerce kişi devlette işe alındı, korucu kadroları açıldı, ağalarla, şeyhlerle pazarlıklar yapıldı" oldu.

Yanındaki genç söze atıldı: "HDP neredeyse hiç çalışma yapamadı, engellendi. Selahattin Demirtaş dışarıda olup buralara gelseydi bambaşka olurdu, Demirtaş burada sadece gençleri değil yaşlıları da iknâ gücüne sahip biri" dedi. Masadakilerin üzerinde birleştikleri konu hendeklerin kazılmasının yanlış olduğuydu. Masadakiler Kürt nüfusun yoğun olarak yaşadığı bölgelerden gelen "Evet" oylarının Ankara’da yeni bir "açılım" politikasına sebep olacağına inanmıyorlar. Orta ve yaşlı nüfustaki iyimserlik aşağı yaşlara indikçe görülemiyor.

Aynı gün içinde Yüksekova’ya dönüyoruz. 50 km’lik yolda 6 ayrı arama noktasından geçiyoruz. Haliyle yarım saatlik yol 1 saati aşıyor. Yollardaki aramalarda güvenlik güçleri daha çok "kaçak mal" arayışında. Bagajlara sıkı sıkı bakılıyor. Bazı arama noktalarında "bir şeye ihtiyacımız olup olmadığı" soruluyor. Şemdinli’de sıklıkla duyduğumuz arama noktalarında "gereksizce uzun bekletiliyorduk, şikâyetler sonucu kuyruklar azaldı" tespitine tanık olduk.

 

Yüksekovalı Tevfik Fidan'a (şapkalı olan) göre ''Evet''ler ders için verildi.
 
[[Fotoğraf: Al Jazeera Türk]]

"Evet diyenler ders vermek istedi"

Yüksekova’da Şemdinli’ye göre yollarda daha çok zırhlı araç göze çarpıyor. Kentin Şemdinli tarafından girişinde hendek kazılması sonrası çıkan çatışmalarda yıkılan evlerin boşlukları ve enkazı göze çarpıyor. Referandumda yüzde 77 oy çıkan Yüksekova’da Şemdinli gibi farklı sesler duymak kolay değil. Meydanda yine çoğunluğunu yaşlıların oluşturduğu bir çay ocağına yöneliyoruz. Masanın en yaşlısı Tevfik Fidan, "'Evet' de 'hayır' da demokratik haktır. Kim ne isterse onu verir" deyince ilk sohbet onunla başlıyor. "Bence 'Evet' verenler belki demokrasi gelir diye verdi. 'Hayır' çıkarsa daha kötü olur buralar diye endişelendi bazıları" dedi. Masadan "demokrasi gelmez gelmez" sesleri yükseldi. Fidan, masanın tepkisine aldırmadan devam etti: "Bence Tayyip Erdoğan iyi insandır, çözüme çalıştı sonra vazgeçti. Bence bakarsın bir daha dener. Evet diyenler birilerine ders vermek istedi." "Kime ders?" diye sorduk. "Onu da bana sorma canım" yanıtını aldık. Masadakilerin çoğu yanaşan minibüse binip gitti. Sedat Demir bizimle kaldı. Demir, üniversitede fizik bölümünü bitirmiş. Bir süre öğretmenlik yapıp bırakmış. Şimdi işsiz. Ona göre "Evet"diyenler işlerin daha kötü gitmesinden korktukları için "Evet" dediler. Demir’e göre Selahattin Demirtaş, bölgede görünseydi, propaganda yapsaydı bu kadar "Evet" oyu bölgeden çıkmazdı. Hatta benzetmesi ilginçti: "Erdoğan muhafazakârlar için ne ifade ediyorsa, nasıl bir iknâ gücü varsa Demirtaş’ın da bölgede aynı etkisi var."

 

Yüksekovalı Sedat Demir, ''HDP Eşbaşkanı Selahattin Demirtaş propaganda yapabilseydi 'Evet'ler daha az çıkardı'' diyor.
 
[[Fotoğraf: Al Jazeera Türk]]

"Evet"in iki sebebi

Yüksekova da AK Parti’nin çok çalıştığı yerleden biriymiş. Başbakan Binali Yıldırım da Yüksekova’da miting yapmış. Hendekler yüzünden ilçeden göçler yaşanmış ama sayı konusunda net bir bilgi yok. Durumu iyi olanlar dönmemek üzere ilçeyi terk etmiş.

Yüksekova Esnaf ve Sanatkârlar Odası Başkanı İrfan Sarı, bölgede çıkan "Evet" oylarının iki farklı sebebi olduğu görüşünde. Sarı’ya göre sebeplerden biri devlet imkânlarının "Evet" lehine kullanılması diğeri de mesaj. Sarı, bölgede AKP teşkilâtı olmasa dahi mevcut "Evet" oylarının alınacağını çünkü tüm devlet organlarının "Evet" lehine çalıştığını iddia ediyor. Sarı’ya göre ekonomik argümanlar "Evet" için kullanıldı. 

 

Yüksekova Esnaf ve Sanatkârlar Odası Başkanı İrfan Sarı
 
[[Fotoğraf: Al Jazeera Türk]]

Sarı’nın ikinci tespiti ise HDP’den bir kopuş yaşanmadığı ama bir mesaj verildiği şeklinde. Sarı, "Mesajın muhatabı Kürtler adına siyaset yapanlardı. Bir kısım Kürt seçmen 'Evet' diyerek bizi kendi içinize katmadan kararlar alırsanız, bu sertlikle devam ederseniz biz Türkiye’deki mevcut politikaların içine dâhil olacağız mesajını verdi" tespitinde bulundu. İrfan Sarı hendek konusunun halk tarafından yoğun olarak tartışıldığını ve onay almadığını da söyledi. Sarı hendekler konusunda anneler ve babalarının çocukları ile tartıştığını "benim evimin önünde hendek kazarak, bomba koyarak mücadele olmaz" diyerek yanlış yapıldığı konusunda genel bir kanaat oluştuğunu söyledi.

Bu haber 1666 kez okudu
YORUM YAZ
UYARI: Haberler ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik eden yorumlar onaylanmamaktadır.
Güncel Kategorideki Diğer Haberler
Akşener ekibiyle HDP arasında görüş alışverişi
Meral Akşener ekibi yeni partinin kuruluş hazırlıklarını yaparken HDP ile de temasa geçti.
Cezaevlerinde 22.000 kapasite fazlası mahkum var
FETÖ’nün 15 Temmuz darbe girişiminin ardından başlatılan soruşturmalar ve tutuklamalar sonucunda cezaevlerinde yoğunluk arttı. Adalet Bakanlığı verilerine göre, kapasitesi 207.339 olan cezaevlerinde toplam 229.790 kişi bulunuyor.
Manisa'da çıkan yangında 2 hektar orman zarar gördü
Manisa'nın Yunusemre ilçesinde çıkan yangında yaklaşık 2 hektarlık genç kızılçam ormanı zarar gördü.
Mardin'de polis aracına bombalı saldırı
Mardin Otogarı Kamor mevkisinde zırhlı polis aracının geçişi sırasında PKK üyelerince daha önce yola tuzaklanan el yapımı patlayıcı infilak ettirildi.
Irak Başbakanı İbadi Ankara'ya geliyor
Başbakan Yıldırım'ın, 25 Ekim'de Ankara'da Irak Başbakanı İbadi ile bir araya geleceği bildirildi
Gökçek, istifa edeceğini açıkladı
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Gökçek,"İnşallah cumartesi günü Ankara Büyükşehir Belediyesi Meclisini olağanüstü toplayacak ve meclis üyesi arkadaşlara veda edip istifamı vereceğim." dedi.
Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Altepe istifa etti
Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Recep Altepe, görevinden istifa ettiğini açıkladı.
Diyarbakır’da evinden çıkan uzman çavuşa silahlı saldırı
Diyarbakır’da evinden çıkan Jandarma Uzman Çavuş B.D. kimliği belirlenemeyen bir kişinin silahlı saldırısına uğradı.
Cumhuriyet altınlarını oyup içini pirinçle doldurdular
Sahtekarlar, gerçek Cumhuriyet altınının içini oyup altın rengine yakın olan pirinç madeni ya da gümüşle dolduruyorlar.
HAK-PAR Kongresi'nde Barzani posteri indirildi, 2 kişi gözaltına alındı
Ankara'da gerçekleştirilen Hak ve Özgürlükler Partisi (HAK-PAR) 7. Olağan Kongresi'nde polis, her kongrede asılan Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Başkanı Mesud Barzani'nin posterini indirerek konuyla ilgili 2 kişiyi gözaltına aldı.
İl halk kütüphanelerinden 24'ünün çalışma süresi uzatıldı
Kültür ve Turizm Bakanlığınca, vatandaşların daha fazla yararlanabilmeleri için kütüphanelerin daha uzun süre açık kalmasını öngören pilot uygulama kapsamında 24 il halk kütüphanesi 08.30'dan 22.00'ye kadar hizmet verecek
Deprem sigortası tüm binalar için zorunlu olacak
Başbakan Yardımcısı Şimşek, "Zorunlu deprem sigortası yaptıranların oranı yüzde 2 düzeyinde. Tüm ülkeyi kapsayacak seviyeye çıkarılması amacıyla çalışma başlatıyoruz" dedi.
  • Güncel
  • Siyaset
  • Ekonomi
  • Eylem ve Etkinlikler
  • Dünya
Manisa'da çıkan yangında 2 hektar orman zarar gördü İl halk kütüphanelerinden 24'ünün çalışma süresi uzatıldı Gmail, Youtube, android market vb uygulamalar ile izleniyoruz Sürücü Kursu sınavında değişiklik Müftülüğe Nikah Yetkisi Veren Madde Kabul Edildi HDP Bursa il başkanı tutuklandı Frankfurt Başkonsolosluğundan polise "PKK" tepkisi Rektör atamaları Resmi Gazete'de Yolcu otobüsü ile pancar yüklü tır çarpıştı: 1 ölü, 20 yaralı Deniz Baykal hastaneye kaldırıldı
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
YAZARLARIMIZTÜMÜ
ÇOK OKUNANLAR
    GAZETELER
    NAMAZ VAKİTLERİ
    İmsak
    Güneş
    Öğle
    İkindi
    Akşam
    Yatsı
    Haksöz Haber Radyo Selam | Tevhidin Adaletin ve Özgürlüğün Sesi
    © Copyrigth 2015 yonelishaber.com tüm hakları saklıdır.
    Sitedeki tüm harici linkler ayrı bir sayfada açılır ve linklerin sorumluluğu alınmaz. Yazılım ve Teknik Destek : AmdYazılım
    • Rss Servisi
    • Google+ Sayfası
    • Twitter Sayfası
    • Facebook Sayfası