• BIST
    116.531
  • Altın
    158,593
  • Dolar
    3,7404
  • Euro
    4,4932
  • Mobil Sayfamız
  • Facebook Sayfamız
  • Twitter Sayfamız
  • Google Plus Sayfamız
  • RSS Servisimiz
  • Android Uygulamamız
  • iOS Uygulamamız
Hakkarili: Lâf değil icraat bekliyoruz
Hakkâri’nin tek "Evet" diyen ilçesi Şemdinli ödül bekliyor. İlçedeki beklenti Dereköy sınır kapısının açılması. Şemdinli’de AK Parti adayının öldürülmesi "Evet" çıkmasında önemli bir etken olmuş.
20 Nisan 2017 / 10:50

İrfan Bozan / Al Jazeera

Yüksekova ve Şemdinli. Türkiye’nin Güneydoğu’sunun en sınırındaki iki ilçesi. Aralarında 50 km. olan bu ilçe 16 Nisan referandumunda farklı tercihlerde bulundu. Şemdinli yüzde 57.6 ile "Evet" derken Yüksekova yüzde 77 ile "Hayır" dedi. İki ilçede de Güneydoğu’nun birçok kentinde olduğu gibi iki siyasi parti varlık gösteriyor. AK Parti ve HDP. Sadece iki parti söz konusu olunca "Evet"leri AKP’ye destek "Hayır"ları ise HDP’ye destek olarak değerlendirmek mümkün. İki ilçe referandumda farklı tercihlerde bulunsalar da iki ilçede de ortak nokta ciddi sayıda seçmenin HDP ile arasına mesafe koyması.

"Hayır" oyları HDP’ye destek olarak değerlendirildiğinde 1 Kasım 2015 genel seçimlerine göre referandum sonucu her iki ilçede de HDP oylarında azalmaya işaret ediyor. Peki, bu azalmanın sebepleri neler? Sorusunun yanıtı için Şemdinli ve Yüksekova’da vatandaşlarla konuştuk.

 
 
 

"Evet çıktı kapı açılsın"

"Hendeklere ders verildi, kim baskı yaparsa kaybeder."

58 yaşındaki Şemdinlili esnaf Mustafa Tekin. Şemdinli’de "Evet" çıkmasının nedenini bu sözlerle anlatıyor. Tekin ile Şemdinli Çarşı’sında bir çay ocağının önünde sohbet ediyoruz. Arkamızdan zaman zaman polisin ve jandarmanın zırhlı araçları geçiyor. Tekin, oyunun rengini söylemese de Şemdinli’de "Evet"in çıkmasından memnun. Sözlerine "umutlandık valla" diye devam ediyor. Şimdi Ankara’dan "lâf değil icraat bekliyoruz" diyor. İcraat olarak ilk saydığı ise "Derecik sınır kapısının açılması" oluyor. Şemdinlilerin "Evet" dedikleri için sınır kapısının açılmasını hak ettiklerini söylüyor. Tekin’e göre sınır kapısı açılırsa Irak ile ticaret canlanır, bölge zenginleşir, gelişir.

Şemdinli’lilerin HDP’ye en büyük desteği 7 Haziran 2015 genel seçimlerinde olmuştu. 7 Haziran’da HDP’ye olan yüzde 67.3’lük destek 1 Kasım’da 57.6’ya düşmüştü. Şemdinlililerle konuşmaya başlayınca ilçeye özgü bazı gelişmelerin "Evet"in çıkmasında belirleyici olduğu da ortaya çıktı.

 

Şemdinli'nin Yüksekova yolundan görünüşü
 
[[Fotoğraf: İrfan Bozan/Al Jazeera Türk]]

Kentin nabzını tutan bir meslek birliğinin başkanının odasındayız. Geliş nedenimizi anlatıp sohbet etmek istediğimizi söyleyince birlik başkanı önce kapısını kapadı. Sonra anlatmaya başladı. "Aslında Şemdinli merkez oylarında HDP büyük kayıp yaşamadı. Kayıp Derecik ve köylerinde esas olarak Gerdi Aşireti oylarında yaşandı" dedi ve devam etti:

"Eylül 2016’da Kurban Bayramı’nda AKP’den milletvekili adayı Ahmet Budak oğlunun gözü önünde öldürüldü. Gerdi aşireti üyesiydi. Herkes eylemi PKK’nın yaptığını düşündü. Bu eyleme bütün Şemdinli halkı tepki gösterdi ama aşiret unutmadı, tepki gösterdi. Bunun peşine yine bir genç infaz edildi. O da Kayalar’dandı. Bu bölgelerden 'Hayır' yüzde 5 bile çıkmadı. Oysa 7 Haziran ve 1 Kasım’da buralarda HDP hep birinci çıkmıştı" dedi.

PKK’ya mesaj HDP üzerinden

Meslek birliği yöneticisi, "artık bölgede PKK’ya sempati duyanların dahi PKK eylemlerini eleştirmeye başladıklarını özellikle çözüm süreci sonrası eleştiri cesaretinin geliştiğini bunun mesajının da HDP’ye mesafe koyarak, oy vermeyerek gösterildiğini" söyledi.

AK Parti’nin Şemdinli’de "Evet" için çok çalıştığını görüştüğümüz herkes söyledi. İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ve başka bakanlıkların yardımcıları, danışmanlar Şemdinli’yi hiç boş bırakmamışlar. Gelenlerin ilk durakları öldürülen Ahmet Budak’ın evi olmuş.

Şemdinli’de ilçe içinde hendek kazılmamış ancak kentin Yüksekova ile bağlantısını sağlayan yola PKK tarafından açılan hendek üç gün boyunca ilçenin dünya ile ilişkisini kesmiş. Bunlara Yüksekova’daki hendekler yüzünden Şemdinli’ye kaçanlar da eklenince Şemdinlililer de hendek mağdurları arasında yerini almış.

 

Şemdinli'de yaşlılardaki iyimser hava gençlerde yok.
 
[[Fotoğraf: Al Jazeera Türk]]

Yaşlılar iyimser, gençler kötümser

Yine Şemdinli sokaklarındayız. Bu kez yaşları 25 ile 35 arasında değişen bir genç topluluğu ile sohbet ediyoruz. Kendilerinin sağlık sektöründe devlet memuru olduklarını söylüyorlar. Fotoğraf çekilmemesi şartıyla sohbeti kabul ediyorlar. İlk cümlelerinden "Hayır" cephesi içinde oldukları HDP’ye gönül verdikleri anlaşılıyor. Tümü bölge insanı. Yaşı daha ileri olan Şemdinli’de "Evet" çıkmasına şaşırmadığını hatta Yüksekova’da da daha yüksek "Evet" beklediğini söylüyor. Şaşırmak bize düşüyor. Yüksekova’da yüzde 77 "Hayır" çıktı, HDP Yüksekova’da 1 Kasım’da bile yüzde 94 aldı nasıl olur? diye soruyoruz. Aynı kişinin yanıtı: "'Evet'in çıkması için binlerce kişi devlette işe alındı, korucu kadroları açıldı, ağalarla, şeyhlerle pazarlıklar yapıldı" oldu.

Yanındaki genç söze atıldı: "HDP neredeyse hiç çalışma yapamadı, engellendi. Selahattin Demirtaş dışarıda olup buralara gelseydi bambaşka olurdu, Demirtaş burada sadece gençleri değil yaşlıları da iknâ gücüne sahip biri" dedi. Masadakilerin üzerinde birleştikleri konu hendeklerin kazılmasının yanlış olduğuydu. Masadakiler Kürt nüfusun yoğun olarak yaşadığı bölgelerden gelen "Evet" oylarının Ankara’da yeni bir "açılım" politikasına sebep olacağına inanmıyorlar. Orta ve yaşlı nüfustaki iyimserlik aşağı yaşlara indikçe görülemiyor.

Aynı gün içinde Yüksekova’ya dönüyoruz. 50 km’lik yolda 6 ayrı arama noktasından geçiyoruz. Haliyle yarım saatlik yol 1 saati aşıyor. Yollardaki aramalarda güvenlik güçleri daha çok "kaçak mal" arayışında. Bagajlara sıkı sıkı bakılıyor. Bazı arama noktalarında "bir şeye ihtiyacımız olup olmadığı" soruluyor. Şemdinli’de sıklıkla duyduğumuz arama noktalarında "gereksizce uzun bekletiliyorduk, şikâyetler sonucu kuyruklar azaldı" tespitine tanık olduk.

 

Yüksekovalı Tevfik Fidan'a (şapkalı olan) göre ''Evet''ler ders için verildi.
 
[[Fotoğraf: Al Jazeera Türk]]

"Evet diyenler ders vermek istedi"

Yüksekova’da Şemdinli’ye göre yollarda daha çok zırhlı araç göze çarpıyor. Kentin Şemdinli tarafından girişinde hendek kazılması sonrası çıkan çatışmalarda yıkılan evlerin boşlukları ve enkazı göze çarpıyor. Referandumda yüzde 77 oy çıkan Yüksekova’da Şemdinli gibi farklı sesler duymak kolay değil. Meydanda yine çoğunluğunu yaşlıların oluşturduğu bir çay ocağına yöneliyoruz. Masanın en yaşlısı Tevfik Fidan, "'Evet' de 'hayır' da demokratik haktır. Kim ne isterse onu verir" deyince ilk sohbet onunla başlıyor. "Bence 'Evet' verenler belki demokrasi gelir diye verdi. 'Hayır' çıkarsa daha kötü olur buralar diye endişelendi bazıları" dedi. Masadan "demokrasi gelmez gelmez" sesleri yükseldi. Fidan, masanın tepkisine aldırmadan devam etti: "Bence Tayyip Erdoğan iyi insandır, çözüme çalıştı sonra vazgeçti. Bence bakarsın bir daha dener. Evet diyenler birilerine ders vermek istedi." "Kime ders?" diye sorduk. "Onu da bana sorma canım" yanıtını aldık. Masadakilerin çoğu yanaşan minibüse binip gitti. Sedat Demir bizimle kaldı. Demir, üniversitede fizik bölümünü bitirmiş. Bir süre öğretmenlik yapıp bırakmış. Şimdi işsiz. Ona göre "Evet"diyenler işlerin daha kötü gitmesinden korktukları için "Evet" dediler. Demir’e göre Selahattin Demirtaş, bölgede görünseydi, propaganda yapsaydı bu kadar "Evet" oyu bölgeden çıkmazdı. Hatta benzetmesi ilginçti: "Erdoğan muhafazakârlar için ne ifade ediyorsa, nasıl bir iknâ gücü varsa Demirtaş’ın da bölgede aynı etkisi var."

 

Yüksekovalı Sedat Demir, ''HDP Eşbaşkanı Selahattin Demirtaş propaganda yapabilseydi 'Evet'ler daha az çıkardı'' diyor.
 
[[Fotoğraf: Al Jazeera Türk]]

"Evet"in iki sebebi

Yüksekova da AK Parti’nin çok çalıştığı yerleden biriymiş. Başbakan Binali Yıldırım da Yüksekova’da miting yapmış. Hendekler yüzünden ilçeden göçler yaşanmış ama sayı konusunda net bir bilgi yok. Durumu iyi olanlar dönmemek üzere ilçeyi terk etmiş.

Yüksekova Esnaf ve Sanatkârlar Odası Başkanı İrfan Sarı, bölgede çıkan "Evet" oylarının iki farklı sebebi olduğu görüşünde. Sarı’ya göre sebeplerden biri devlet imkânlarının "Evet" lehine kullanılması diğeri de mesaj. Sarı, bölgede AKP teşkilâtı olmasa dahi mevcut "Evet" oylarının alınacağını çünkü tüm devlet organlarının "Evet" lehine çalıştığını iddia ediyor. Sarı’ya göre ekonomik argümanlar "Evet" için kullanıldı. 

 

Yüksekova Esnaf ve Sanatkârlar Odası Başkanı İrfan Sarı
 
[[Fotoğraf: Al Jazeera Türk]]

Sarı’nın ikinci tespiti ise HDP’den bir kopuş yaşanmadığı ama bir mesaj verildiği şeklinde. Sarı, "Mesajın muhatabı Kürtler adına siyaset yapanlardı. Bir kısım Kürt seçmen 'Evet' diyerek bizi kendi içinize katmadan kararlar alırsanız, bu sertlikle devam ederseniz biz Türkiye’deki mevcut politikaların içine dâhil olacağız mesajını verdi" tespitinde bulundu. İrfan Sarı hendek konusunun halk tarafından yoğun olarak tartışıldığını ve onay almadığını da söyledi. Sarı hendekler konusunda anneler ve babalarının çocukları ile tartıştığını "benim evimin önünde hendek kazarak, bomba koyarak mücadele olmaz" diyerek yanlış yapıldığı konusunda genel bir kanaat oluştuğunu söyledi.

Bu haber 1965 kez okudu
YORUM YAZ
UYARI: Haberler ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik eden yorumlar onaylanmamaktadır.
Güncel Kategorideki Diğer Haberler
Yağmur çiftçileri sevindirdi
​Kuraklık tehlikesinin yaşandığı Mardin Ovası'na yağan yağmur, çiftçileri sevindirdi. Çiftçiler, yağan yağmurla hem toprak altındaki tohumun hem de umutlarının tekrar yeşerdiğini söyledi.
Isparta Yalvaç'ta CASA tipi eğitim uçağı düştü, 3 asker hayatını kaybetti
Isparta Yalvaç'ta CASA tipi eğitim uçağı düştü
Ehliyet sınavlarında 'tablet' dönemi başladı
Ehliyet alacak adayların direksiyon uygulama sınav değerlendirmeleri, Ankara'da pilot bölgede tablet bilgisayarlarla yapılmaya başlandı.
Tek tip kıyafetler Diyarbakır Cezaevi’nde!
696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile tutuklu ve hükümlülere duruşmalarda tek tip kıyafet giyme zorunluluğu getirilmişti.
Erdoğan'ın görüştüğü Stoltenberg: Bize danışılmadı
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg’le dün akşam telefonda görüştü.
Yardımcı doçentlerden itiraz: Tasarıyla geriye gittik
YÖK'ün kaldırılması planlanan yardımcı doçentlik yerine getireceği sistem üniversitelerde endişelere neden oldu. Yeni modelde öngörülen unvan akademik ve toplumsal algı bakımından olduğu kadar hak ve yetkiler bakımından da geriye gidiş olarak görülüyor.
Valilik, duruşma öncesi Demirtaş'a destek eylemlerini yasakladı
Ankara Valiliği'nce, cezaevinde tutuklu bulunan HDP Eş Genel Başkanı Demirtaş'ın yarın gerçekleşecek duruşmalarına destek amaçlı kent genelinde umuma açık alanlarda her türlü toplanma, yürüyüş, oturma eylemi ve benzeri etkinliklerin yasaklandığı bildiri
Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, Tillerson ile görüştü
Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, ABD'li mevkidaşı Tillerson ve ABD Savunma Bakanı Mattis ile görüştü.
Van’da eğitime kar engeli
Van’da dün geceden bu yana etkili olan yoğun kar nedeniyle okullar tatil ilan edildi.
Erdoğan ve Akar'dan NATO'ya YPG mesajı
Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Genelkurmay Başkanı Akar NATO'ya, ABD'nin Suriye'de "sınır koruma gücü" kurma planlarıyla ilgili mesaj verdi.
HDP'li Altan Tan hakkında 15 yıla kadar hapis istemi
HDP Diyarbakır Milletvekili Altan Tan'ın PKK üyelerinin cenazelerine katıldığı gerekçe gösterilerek, "silahlı terör örgütüne üye olmak" suçundan 15 yıla kadar hapisle cezalandırılması istendi.
Mehmet Altan ve Şahin Alpay’ın Tahliye Taleplerine Ret
Anayasa Mahkemesi’nin hakkında hak ihlali kararı verdiği tutuklu gazeteciler Mehmet Altan ve Şahin Alpay için İstanbul 27. Ağır Ceza Mahkemesi ve İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi’ne yapılan itirazlar reddedildi.
  • Güncel
  • Siyaset
  • Ekonomi
  • Eylem ve Etkinlikler
  • Dünya
Ehliyet sınavlarında 'tablet' dönemi başladı HDP'li Altan Tan hakkında 15 yıla kadar hapis istemi Hakkari'de kayak keyfi Kısmen buz tutan Gölcük Gölü havadan görüntülendi Kanal İstanbul'un güzergahı resmen belli oldu Emniyet Özel Harekat Daire Başkanlığı kaldırıldı Bozdağ'dan 'Mor Beyin' açıklaması Van Gölü için 100 milyon liralık arıtma tesisi YÖK'ten görevlendirmelere ilişkin yönetmelik değişikliği Posof'ta eğitime kar engeli
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
YAZARLARIMIZTÜMÜ
ÇOK OKUNANLAR
    GAZETELER
    NAMAZ VAKİTLERİ
    İmsak
    Güneş
    Öğle
    İkindi
    Akşam
    Yatsı
    Haksöz Haber Radyo Selam | Tevhidin Adaletin ve Özgürlüğün Sesi
    © Copyrigth 2015 yonelishaber.com tüm hakları saklıdır.
    Sitedeki tüm harici linkler ayrı bir sayfada açılır ve linklerin sorumluluğu alınmaz. Yazılım ve Teknik Destek : AmdYazılım
    • Rss Servisi
    • Google+ Sayfası
    • Twitter Sayfası
    • Facebook Sayfası