• BIST
    106.260
  • Altın
    140,121
  • Dolar
    3,5300
  • Euro
    4,0471
  • Mobil Sayfamız
  • Facebook Sayfamız
  • Twitter Sayfamız
  • Google Plus Sayfamız
  • RSS Servisimiz
  • Android Uygulamamız
  • iOS Uygulamamız
"Diyarbakır'daki 'Evet'ler barış için"
Referandumda Kürtlerin ağırlıkla yaşadığı illerden gelen “Evet” oyu sonuca anlamlı katkıda bulundu. Diyarbakır'daki seçmenler, çıkan sonuç için “Evet oyu barış için verildi” diyor.
19 Nisan 2017 / 13:07

Gonca Şenay / Al Jazeera

“Aç da kalsak barış istiyoruz” diyor 72 yaşındaki Şeyhmus Altun. Diyarbakır Ulu Cami ile Kapalı Çarşı’nın hemen önünde çay ocaklarının olduğu avluda konuşuyoruz. Sırtımız, bir yıldan daha uzun bir süre önce PKK’nın kazdığı hendeklerle savaş alanı haline gelen Sur ilçesine dönük. 1,5-2 yılda PKK'nın çatışmaları şehirlere taşımasıyla Kürt siyasetine, seçmen ve siyasetçi ilişkisine damgasını vuran tarihi Sur.

Şeyhmus Altun’un tek evi bugün yeniden inşasına başlanan Sur ilçesinde çatışmalarda yerle bir olan yüzlerce evden biri. Evi için kendisine devletin verdiği paranın, yeni bir ev almasına yetmediğini anlatıyor. Hatta kendi deyimiyle, "6 nüfusa baktığı için çadır bile alacak durumu yok." Bu yaşadıkları, her açıdan çektikleri sıkıntı 2015 yılında Diyarbakır’da, Sur’da yaşayanların hayatının bir gerçeği. Ancak, söz siyasete gelince aynı masada oturduğu arkadaşlarıyla birlikte Altun’un tek bir mesajı var: Barış.

Mesaj: Artık yeter

Referandum sonuçlarını nasıl değerlendirdiğini, bölgede “Evet” oylarının AK Parti’nin son seçimlerdeki oyunun üzerine çıkmasının nedenini sorduk Altun'a:

“Erdoğan Kürtler ile kazandı bu seçimi. Kürtlerin oyuyla çıktı. Çünkü acı var iki tarafta da. Biz artık barış istiyoruz. Aç da olsak, aç da kalsak barış istiyoruz. Tek söylediğimiz budur.”

Aynı masada oturan 63 yaşındaki Nuri Dikici de sık sık araya giriyor Şeyhmus Altun konuşurken:

"İki taraf da haksızlık yaptı. Biz ortada kaldık. Bu referandumda Kürtler iki tarafa da mesaj verdi. 30 yıldır ateşte yanıyoruz. Artık yeter."

Aynı masada Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan “af” beklentisi de bir kaç kez dile getiriliyor.

Diyarbakır, bölgenin siyasi hareketliliğinin merkezi. 2015'de Sur’da yaşanan hendek savaşlarından bu yana şehirde HDP’ye yönelik bir kırgınlık olduğu artık tüm kesimler tarafından dile getiriliyor. 16 Nisan’da yapılan Cumhurbaşkanlığı sistemine ilişkin referandumda bölge yine anlamlı bir mesaj verdi. Ağırlıkla Kürt seçmenin yaşadığı iller, “Hayır” dedi. Ancak, yapılan ayrıntılı incelemelerde HDP cephesinde “Evet”e kayan oylar olduğu da görüldü. Bu oylar, teklifin ülke genelinde kabul edilmesine de katkı yaptı.

 

 
 
 

"Evet"e 82 bin seçmen katkısı

HDP, ülke genelinde barajı aştığı ilk seçim olan 7 Haziran seçimlerinde şehirde 636 bin 915 seçmenin oyuyla toplam oyların yüzde 79,2'sini almıştı. HDP'nin bölgedeki tek rakibi olan AK Parti ise o seçimlerde yüzde 14,2 ile 112 bin 752 oy elde etmişti.

Sonra çatışmalarla geçen bir kaç ay sonrasında Türkiye yeniden seçime gitti. 1 Kasım seçimlerinde HDP'nin oyu yüzde 72,8'e geriledi, oy sayısı ise 576 bine. AK Parti'nin oy oranı ise yüzde 21,4'e çıktı. Oyunu AK Parti'ye veren seçmen sayısı ise 169 bin 148'di.

Aradan 2 yıl geçti. Bu iki yılda ise, içeride HDP Eşbaşkanı Selahattin Demirtaş ve milletvekillerinin tutuklanması, Demokratik Bölgeler Partisi elindeki belediyelere kayyum atanması gibi gelişmeler yaşandı. Kürt seçmenin hâlen kendi partisi olarak sahip çıksa da HDP'ye kırgın olduğu, arasına bir mesafe koyduğu, tüm bu yaşananlara sokaklarda tepki gösterilmemesi gibi nedenlerden tahmin ediliyordu. O yüzden de referandum sonuçları bölge açısından ayrı bir anlam taşıyacaktı. Öyle de oldu. Referandumda bölgedeki Kürt seçmen HDP'nin arkasında durdu. Genel olarak "Hayır" dedi ama HDP cephesinden "Evet"e kayan oylarla seçmen Türkiye genelindeki sonuçlara etki etti.

Referandumda Diyarbakır genelinde yüzde 67,59 oranında "Hayır", yüzde 32.4 "Evet" çıktı. Bu oyları veren seçmen sayılarına bakıldığında ise, 524 bin seçmenin "Hayır", 251 bin seçmenin ise "Evet" dediği görüldü. Yani "Evet" cephesi 82 bin oy kazanırken "Hayır" cephesi 52 bin oy kaybetti. Şehirde Hüda-Par'ın katıldığı son seçim olan 2014 yerel seçimlerinde 33 bin seçmenden oy aldığı dikkate alındığında referandumda Hüda-Par ile birlikte HDP cephesinden de "Evet" oylarına katkı olduğu görülüyor.

 

 
 
 

"Destek orta sınıftan"

Bu katkının nedeni şehrin sokaklarında, iş çevrelerinde ve sivil toplum kuruluşu temsilcileri arasında da değerlendiriliyor. O isimlerden birine göre bu desteğin arkasında şehrin yeni gelişen orta sınıfı var. Bu orta sınıf HDP içinde de çok konuşulan faktörlerden biri. İsmini vermeyen Diyarbakırlı bir işadamı durumu şöyle anlatıyor: 

"Bu esnaftan, tüccardan, orta kesimden gelen bir oy. Bunlar barış sürecinin başlaması için verilen oylar. ‘Başkanlık sistemi geldiğinde belki çözüm süreci yeniden başlar’ diye ‘evet’ oyu verildi."

"AKP daha çok oy alabilirdi"

Yine isminin açıklanmasını istemeyen bir sivil toplum kuruluşu temsilcisi ise, “Evet” oylarının nedeni üzerinde dururken bölgedeki OHAL ortamı, tutuklamalar ve HDP’nin bu sebeple daralan kadrolarının unutulmaması gerektiğini hatırlatıyor. Ancak o da, “Evet” oylarının anlamlı olduğunu belirtiyor. Fakat bu ismin dikkat çektiği başka bir nokta var.

“Şunu unutmamak lazım, çatışma dönemlerinde iktidardaki güç lehine yüzde 10-15 oy kayması olabilir. AKP yüzde 10’u başarı olarak görüyor ama aslında çok daha fazla oy alabilirlerdi. Bu Hükümetin, Erdoğan’ın örgüt ile mücadele yürütüp Kürtlere açılım yapması ile mümkün olabilirdi.”

 

Ofis semtinde esnaf olan Abdullah Akduman, "Millet Sur'daki olaylardan rahatsızdı" diyor.
 
 

Ortak söylem: Kürtlerin oyuyla ‘evet’ çıktı

Türkiye’nin en politize olmuş şehirlerinden biri Diyarbakır. Sokaklarda konu tüm ayrıntılarıyla değerlendiriliyor. Konuyla ilgili sorularımızı yanıtlayan isimlerden biri Abdullah Akduman. Akduman, Diyarbakır’ın ticari olarak en hareketli semtlerinden Ofis’te esnaf.

“Kürtler olmasa ‘Hayır’ çıkacaktı. Sağolsunlar ‘Evet’ çıktı. Millet burada Sur’daki olaylardan rahatsızdı, bu bir etken. Bu destek Tayyip Erdoğan’ın kendisine verildi. Artık sistemin değişmesi gerekiyor.”

Sokaklarda “Anayasa değişikliği bizim sayemizde çıktı” söylemi hâkim. İsminin verilmesini istemeyen bir esnaf da sözlerine aynı şekilde başlıyor:

“Kürtler kurtardı bu değişikliği. Ufak bir destek verildi. Burada verilen mesaj, ‘Artık uzlaşın, orta yolu bulun.’oldu. Kürtler bu şehirde iç savaş yaşandığını unutmadı, bunu da hatırlatmak gerek.”

 

27 yaşındaki Faruk Aykul, sonuçları "kötü" olarak değerlendirenlerden.
 
 

27 yaşındaki Faruk Aykul ise döner dükkanı işletiyor. O sonuçları “kötü” olarak değerlendiriyor. Sokaklarda anayasanın içeriğini bilmeyen insanlar olduğunu söylüyor. Ancak sözlerini “Oy çalındı, hırsızlık yapıldı, bu unutulmasın” diye bitiriyor.

Kapalıçarşı esnafı Nejat Özdoğan, "Bölge halkı artık vaatlerin yerine getirilmesini bekliyor" diyor
 
 

Referandum sonuçlarına ilişkin değerlendirmesini sorduğumuz bir diğer isim ise Kapalıçarşı’da esnaf, Necdet Özdoğan. 65 yaşındaki Özdoğan’a göre bölgeden gelen desteğin altında bir kaç neden var.

“Sur’da olan olayların çok etkisi oldu. Bunun dışında bölge halkı mazlumun yanındadır her zaman. Bakanımızın Avrupa’dan geri gönderilmesi çok etkili oldu. Bölge halkı da artık vaatlerin yerine getirilmesini bekliyor.”

 

 
 
 

Hayır oylarının anlamı

Ancak, Diyarbakır’da referandumu konuştuğumuz siyaset camiasına yakın işadamlarından birinin dikkat çektiği bir nokta daha var, o da hayır oylarının anlamı.

“Hiç çalışma yapılmadı. Biz bu kadar ‘Hayır’ oyu çıkmasını da beklemiyorduk. Ama vatandaş kayyumları da, tutuklamaları da kabul etmediğinin mesajını verdi. Yani, evet vatandaş Gültan Kışanak dönemindeki hizmetlerden memnun değildi ama kayyum olması da memnun etmiyor.”

Bir başka sivil toplum kuruluşu temsilcisi de aynı noktaya dikkat çekiyor. HDP’nin de bu oy oranını beklemediğini belirten bu isme göre, vatandaşın ‘ince’ mesajını anlamlı kılan unsurlardan biri de bu durum.

“Bölgede kimseyi ‘Hayır’a ikna edecek malzeme yoktu. Bu oy oranı HDP’ye de moral oldu. Onlar da bunu beklemiyordu. Yani HDP de AKP de kendi beklentisinin üzerinde oy aldı. İki tarafın da bunu iyi değerlendirmesi lazım.”

 

Bu haber 2053 kez okudu
YORUM YAZ
UYARI: Haberler ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik eden yorumlar onaylanmamaktadır.
Güncel Kategorideki Diğer Haberler
AK Parti İlçe Başkanının aracına saldırı
AK Parti Diyarbakır'ın Bağlar İlçe Başkanı Erkan Gezer’in aracına, park halinde olduğu sırada taşlı ve sopalı saldırıda bulunuldu.
Un paketinde Hitler eroini
İstanbul Narkotik Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekipleri, Fatih’te bir evde “Hitler Eroini” olarak bilinen Metamfetamin üretildiği bilgisine ulaştı.
CHP’den OHAL raporu: 50 bin tutuklu, 111 bin ihraç
CHP İnsan ve Doğa Haklarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Zeynep Altıok'un hazırladığı rapora göre darbe soruşturmaları kapsamında 50 bin 510 kişi tutuklanırken 111 bin 240 kamu çalışanı görevlerinden kesin olarak ihraç edildi.
Ege Denizi'nde gece yarısı büyük deprem | FOTO
Muğla açıklarında saat 01.31'de 6,3 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Depremin merkez üssü Kos Adası ve Datça arası. Deprem Bodrum ve Datça başta olmak üzere tüm Ege'de hissedildi.
Ertem: Avrupa'da ekonomik savaş çıkacak
Cumhurbaşkanlığı Başdanışmanı Cemil Ertem'e göre, AMB Başkanı Draghi'nin görevi bittiğinde Avrupa'da ekonomi savaşları çıkacak.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Rivlin ile Mescid-i Aksa'yı görüştü
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kudüs'te Mescid-i Aksa ekseninde yaşanan gerilimle ilgili olarak İsrail Cumhurbaşkanı Reuven Rivlin ile telefonda görüştü
Koruculara roketatarlı saldırı!
Bingöl'ün Genç ilçesi'ne bağlı Yayla Köyü yakınlarındaki güvenlik noktasına PKK üyeleri tarafından düzenlenen roketatarlı saldırıda, 2 korucu yaralandı.
Öcalan’ın kardeşinden HDP’ye sert eleştiriler: Makam mevki peşindeler
PKK lideri Abdullah Öcalan’ın kardeşi Mehmet Öcalan, yerel yönetimler, yönetim kadroları ve parti politikaları konularında HDP’ye sert eleştiriler yöneltti.
Yük trenine bombalı saldırı
Bahçe ilçesinde PKK üyelerince demir yoluna tuzaklanan el yapımı patlayıcının yük treninin geçişi sırasında infilak ettirilmesi sonucu bir vagon ile raylarda hasar oluştu.
"Kimse parmak sallarak Türkiye'yi hizaya getirmeye kalkmasın"
Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Kalın, Almanya Dışişleri Bakanlığının açıklaması hakkında, "Kimse Türkiye'yi Avrupa'dan veya bir başka yerden parmak sallayarak hizaya getirmeye kalkmasın." dedi.
CHP, katledilen öğretmen için yürüyüş düzenleyecek
CHP Tunceli Milletvekili Erol, Tunceli'de PKK tarafından katledilen öğretmen Necmettin Yılmaz'ı anmak için yarın kentte "teröre lanet" yürüyüşü düzenleneceğini bildirdi.
RTÜK 5 televizyon kanalının lisansını iptal etti
RTÜK, uygunsuz yayın yaptığı için 10 günlük yayın durdurma cezası alan ancak bu cezayı uygulamayan 5 televizyon kanalı için lisans iptal etme yetkisini ilk kez kullandı.
  • Güncel
  • Siyaset
  • Ekonomi
  • Eylem ve Etkinlikler
  • Dünya
Un paketinde Hitler eroini Urfa'da UNESCO heyecanı! Frak giyme zorunluluğu kalkıyor DUS ve STS Diş Hekimliği başvuruları başladı Lale İthalatı Devlet Sırrı Olabilir mi? Giresun'da tur otobüsü devrildi: 38 yaralı Sivas'ta pirana alarmı İstanbul Valiliği'nden OHAL başvuruları açıklaması Yolcu otobüsünde yangın: Yaralılar var Diyarbakır'a suikast için gelen 3 PKK üyesi yakalandı
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
YAZARLARIMIZTÜMÜ
ÇOK OKUNANLAR
    GAZETELER
    NAMAZ VAKİTLERİ
    İmsak
    Güneş
    Öğle
    İkindi
    Akşam
    Yatsı
    Haksöz Haber Radyo Selam | Tevhidin Adaletin ve Özgürlüğün Sesi
    © Copyrigth 2015 yonelishaber.com tüm hakları saklıdır.
    Sitedeki tüm harici linkler ayrı bir sayfada açılır ve linklerin sorumluluğu alınmaz. Yazılım ve Teknik Destek : AmdYazılım
    • Rss Servisi
    • Google+ Sayfası
    • Twitter Sayfası
    • Facebook Sayfası