• BIST
    105.840
  • Altın
    160,342
  • Dolar
    3,8842
  • Euro
    4,5831
  • Mobil Sayfamız
  • Facebook Sayfamız
  • Twitter Sayfamız
  • Google Plus Sayfamız
  • RSS Servisimiz
  • Android Uygulamamız
  • iOS Uygulamamız
Çin'in yeni küreselleşme hamlesi ve ASEAN
Çin yönetiminin gündeme getirdiği İpek Yolu projesi, Pekin'in küreselleşmede liderliği ele alma konusundaki yaklaşımının pratiğe geçirilmesi anlamı taşıyor.
23 Mayıs 2017 / 21:45

MEHMET ÖZAY

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in kara İpek Yolu projesini dünyaya tanıtmasının yankıları sürüyor. Projenin, üç kıtada yetmişe yakın ülkeyi içine alacak şekilde yapılandırılacağı dikkate alındığında dev bir teşebbüs olduğuna kuşku yok.

İpek yolu projesinde öncelik Asya ve Avrupa kıtaları arasında. Buna ilave olarak Afrika ve Amerika kıtası ülkelerinde yapılan çağrının yankı bulması halinde bunun yeni bir küreselleşme dalgası olacağına kesin gözüyle bakılıyor. Temelde Çin gibi siyasi yönetimi ile ekonomi yönetimi arasında keskin ayrımlara konu olan bir ülkenin, İpek Yolu gibi bir projeyi gündeme taşıması, içinde ABD olsun veya olmasın küresel kapitalizmin imkanlarının nerelere ulaşabileceğini ortaya koyması bakımından da dikkat çekici.

Çin'in küreselleşmede liderlik hedefi

Kimi çevrelerin ileri sürdüğü üzere bugün Trump yönetiminin ekonomi politik okumalarındaki yanlışlığın veya yanılmasamasının bir sonucu olarak içine kapanma eğilimi sergileyen ABD, Anglo-Sakson dünyasının diğer öncü ülkeleriyle birlikte 1980’li yıllardan itibaren birinci küreselleşme dalgasına damga vurdu.

2013 yılından bu yana Çin yönetiminin gündeminde olan ve son olarak Devlet Başkanı Cinping’in ocak ayında Davos’ta gündeme getirdiği İpek Yolu projesi, Pekin'in küreselleşmede liderliği ele alma konusundaki yaklaşımının pratiğe geçirilmesi anlamı taşıyor. Bu proje, katılımcı ülkeler, ticaret ve yatırım bağlamlarındaki niceliksel durum hesaba katıldığında yeni bir küreselleşme dalgası olmaya aday.

ASEAN, Çin’in hinterlandı

Tek Yol-Tek Kuşak adıyla anılan kara İpek Yolu projesinin bir yanında Güneydoğu Asya ülkeleri veya bir başka deyişle bu ülkelerin oluşturduğu birlik, yani ASEAN bulunuyor. Söz konusu bölge, daha çok deniz İpek Yolu bağlamında değerlendirmeyi hak ediyor. Bununla birlikte, bölgenin Çin’le ticari ilişkileri, hammadde zengini olması, ucuz iş gücü sağlaması gibi nitelikleri Çin’in İpek Yolu projesinde destekleyici bir özelliğe sahip. Bu noktada ASEAN, bu dev projede Çin’in geniş bir hinterlandı hizmeti görmeye aday. Kaldı ki bugüne kadar Çin’in ekonomik kalkınmasında Güneydoğu Asya, hammadde kaynakları, yatırım, insan kaynakları ile bilgi ve teknoloji ithalatı gibi alanlarda önemli bir işlev gördü ve görmeye de devam ediyor.

Bunun pratikteki karşılığıysa ASEAN’ın bir numaralı ticaret ortağının Çin, Çin’in ticari ilişkileri bağlamında da ASEAN’ın üçüncü en büyük ticaret ortağı olması bulunuyor. Böylesine derin ticari ve ekonomik işbirliğine rağmen ASEAN’ın bir blok olarak Çin’e teslim olduğundan bahsedilemez. ASEAN’ın bir tür denge politikası olarak gündeme getirdiği bu yapılanma, bölge ülkelerinin önemli bir kısmının Çin’le ‘kontrollü’ bir ilişki geliştirmeleri kadar, bölgenin hem yatırımlar hem ticaret konusunda diğer küresel aktörlere de yer açan uluslararası bir özellik sergilemesinde yatıyor.

Tarihsel, demografik ilişkilerin de bu süreçte kayda değer bir rolü olduğundan bahsedilebilir. Bu açıdan bakıldığnda, sözkonusu ilişkilerin Çin ile ASEAN arasında doğal kabul edilebilecek bir ilişki sürecine yol açtığı ifade edilebilir. Nitekim ASEAN birliğindeki her ülkede azınlık konumunda Çin kökenlilerin bulunması ve bu kitlenin ticaret ve ekonomi dünyasındaki rolleri, dini-spiritüel bağlamlardaki benzeşmeler, ASEAN içerisinde işbirliklerinin zamanla Çin’le de geliştirilmesine imkan verdi. Bu süreçte, örneğin Singapur’un gerek hükümet gerekse iş dünyası düzeyinde Çin’in önünü açan bir çeşit kılavuzluk rolü oynadığına işaret edilebilir.

Yeni bir küreselleşme hamlesi

ASEAN tarafından İpek Yolu gelişmesine bakıldığında ise ilk etapta bölge ülkelerinin yeni kalkınma hamlesi için yeni alt yapılara ihtiyaç duyması geliyor. 1980'lerden bu yana gerçekleştirilen ve imâlat sanayii ile bugünkü kalkınma düzeyine gelen bölge ülkeleri bir sıçrama yaparak farklı endüstri dallarında aktör olma çabasında. Yani, bölge ülkeleri ikinci bir küreselleşme sürecine muhtaç konumda. Ve bu sürecin acilen hayata geçirilmesi için de önemli bir finans kaynağına ihtiyaç var.

Başkan Cinping’in kara ve deniz İpek Yolları projelerini gündeme getirmeye başladığı 2013’ten bu yana Çin ile bölge ülkeleri arasındaki ticaret ve alt yapı yatırımları gündeme geldi. Bunun bir uzantısı olarak Çin yönetiminin geçen birkaç yıl zarfından Myanmar, Laos, Kamboçya ve Malezya ile yaptığı anlaşmalar bu sürecin bir etabını oluşturuyor. Tüm bölgeyi hem birbiriyle hem de Çin’le entegre edecek demiryolu projeleri de hayata geçirilmeyi bekliyor. Son dönemde ulaşım alt yapıları ile somut bir hal alma eğilimi sergileyen yeni dönem ilişkilerinin ötesinde Çin’in İpek Yolu projesinin ASEAN için bir çekim merkezi olduğuna kuşku yok.

ASEAN'ın yeni kalkınma hamlesine ihtiyacı

Temelde, birlik içerisinde tekil ülkelerden öte, bir blok olarak ASEAN'ın hem jeo-stratejik, hem jeo-ekonomik önemiyle yeni bir kalkınma hamlesine ihtiyaç duyduğu bir süredir dile getiriliyor. ASEAN bir birlik olarak, üyelerinden birini yani Singapur’u kendi içinden çıkardığı, Asya Kaplanları adıyla anılan ülkelerin izinden giderek 1980’li yılların başından beri imalat sanayii temelli bir kalkınma gerçekleştiriyor. Bölge ülkeleri, aynı şekilde bu kalkınmacı politikaların devamından yana bir eğilim sergiliyor.

ASEAN’ın bugüne kadarki ekonomik gelişmesinde ABD’nin başını çektiği küreselleşme sürecinin rolü göz ardı edilemez. Ancak bugün, ABD’nin kendi iç dinamiklerindeki çatışmalardan ötürü şimdilik dışarda kaldığı izlenimi veren ve adına yeni küreselleşme diyebileceğimiz süreci Çin yönetme niyetinde. Ve bu süreçte, Çin’in bu teşvik edici yaklaşımı bölge ülkeleri için cazip bir fırsat sunuyor. İmalat sanayiinin hız verdiği kalkınmacı politikaların bugün ulaştığı noktada alt yapı yenilenmesi ile şehircilik, petrol, finans, turizm gibi alternatif alanlarda yatırıma duyulan ihtiyaç Çin’e yakınlaşmanın nedenleri arasında bulunuyor.

Çin’le ilişkilerde handikaplar

Bununla birlikte, bölge ülkelerinin en azından bir bölümünde, Çin’in siyasi yapısı, özgürlükler vb. alanlardaki duruşunun neden olduğu bazı handikaplar da hissedilmiyor değil. Bu bağlamda Çin’in siyasi rejimi ve bu rejimin halen akıllardan çıkmayan Tiananmen Meydanı’ndaki 'tezahürü', Hong Kong’da son birkaç yıldır gelişen demokrasi yanlısı harekete yönelik girişimler, Güney Çin Denizi sorunu bu çerçevede ele alınabilir.

Bu hususlara, henüz bölge ülkelerince yüksek sesle dile getirilmese de Kore Yarımadası’ndaki sorunda Çin’in rolünü de eklemek gerekiyor. Bu nedenle, Çin her ne kadar ekonomik kalkınmacılık yolunda önemli adımlar atmış ve bölge ülkelerinde acil ihtiyaç hissedilen alt yapı yatırımlarına destek verebilecek bir fon sağlayıcı ülke olarak ortaya çıkmış olsa da, güven eksikliği bölge ülkelerini iki kez düşünmeye sevk ediyor.

'Gizli gündem' var mı?

Çin yönetimi Güney Çin Denizi örneğinde olduğu üzere teritoryal egemenlik iddiasında tarihe referansla bölge jeo-politiğine yön vermeye çalışırken, ASEAN’da da yakın tarih hafızalardan silinmiş değil. Soğuk Savaş döneminde bölgede siyasi ve toplumsal hareketler, bölge rejimleri için ciddi tehdit oluşturan komünist partileri ve bunların Çin ile şu veya bu şekildeki ilişkileri, bölge ülkelerinin bugün Çin’le ekonomi ve ticari alandaki ilişkilerinde ihtiyatı elden bırakmamalarına neden oluyor. Bu noktada, Malezya ve Endonezya hükümetlerinin son dönemde Çin’le yukarıda belirtilen nedenler çerçevesinde daha da yakınlaşma politikalarına karşılık siyaset ve sivil toplum çevrelerinden eleştirilerin mevcut olduğunu da eklemek gerekir.

Bu anlamda, İpek Yolu projesinde yatırım finansmanının yükünü çekmeye aday olduğunu ilan eden Çin’in bunun karşılığında ilgili ülkelerden neler beklediği, herhangi bir gizli gündemi olup olmadığı da tartışılan konular arasında.

Trump yönetiminin ‘önce Amerika’ yaklaşımıyla bir tür içe kapanma sinyalleri verdiği bir dönemde, Çin’in öncülüğündeki Tek Kuşak-Tek Yol projesi ümit vaat ediyor. Bu girişim, muhtemel kazalara kurban gitmediği takdirde, ABD’siz de olsa küresel kapitalizmin yeni bir sürece evrilmesine aracı olacaktır. Bu çerçevede ASEAN bugüne kadar Çin’le ilişkilerinde izlediği temkinli yaklaşımı, bu yeni süreçte de elden bırakmayacaktır.

AA

Bu haber 1464 kez okudu
YORUM YAZ
UYARI: Haberler ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik eden yorumlar onaylanmamaktadır.
Dünya Kategorideki Diğer Haberler
Putin ile Trump Suriye konusunda görüştü
Rusya Devlet Başkanı Putin ile ABD Başkanı Trump, telefonda Suriye, İran, Kuzey Kore, Afganistan ve Ukrayna konularını konuştu.
Dünyada 71 milyon genç işsiz
Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) verilerine göre dünya genelinde 70 milyon 900 bin genç işsiz var. Gençler arasında işsizlikte başı Arap ülkeleri çekiyor.
İspanya, Filistin Devleti'ni tanıyabilir
İspanya Dışişleri Bakanı Dastis, önümüzdeki aylarda AB içinde varılacak geniş kapsamlı bir anlaşmayla İspanya'nın Filistin devletini tanımasını umduğunu söyledi
Merkel'den erken seçim sinyali
Almanya Başbakanı Merkel, "Planlarımda azınlık hükümeti kurmak yok ancak önümüzdeki günlere bakacağız. Erken seçim de bir yol" dedi.
AB, yeni Schengen kontrol sistemini onayladı
AB Konseyi, Schengen Bölgesi'ne giriş ve çıkış yapan üçüncü ülke vatandaşlarına ait bilgilerin elektronik ortamda kaydedilip saklanması ve üye ülkelerin ortak kullanımına açılması yönündeki yeni sınır kontrol sistemine onay verdi
Hindistan İsrail'den füze almaktan vazgeçti
Hindistan, İsrail'le yapmayı düşündüğü 500 milyon dolarlık füze anlaşmasından vazgeçti.
İngiltere'de ilkokulda tesettür sorgusu
İngiltere'de tesettürlü ilkokul öğrencileri, kıyafetleri hakkında sorgulanacak.
ABD'li General, nükleerin yasal olmayanına karşıymış
Dünyada atom bombasını kullanan tek ülke olan ve yüzbinlerce insanı katleden ABD'de nükleer tartışması var. ABD'li Orgeneral Hyten, yasal olmayan bir şekilde nükleer silah kullanmak istemesi durumunda Trump’a karşı çıkacağını söyledi.
Her yıl 1,25 milyon kişi trafik kazalarında hayatını kaybediyor
Trafik kazalarında her yıl yaklaşık 1,25 milyon kişi hayatını kaybediyor ve milyonlarca kişi yaralanıyor.
İngiltere: Rakka anlaşması kararını onaylamadık
İngiltere, bu hafta ortaya çıkan PKK/PYD ile DAEŞ arasındaki anlaşmayı onaylamadıklarını bildirdi.
İsrail'den Fransız politikacılara 'ziyaret' yasağı
Filistinli tutuklularla görüşmek isteyen Fransız belediye başkanları ve parlamenterlerinden oluşan 7 kişilik delegasyonun İsrail ve Filistin'e girişi, İsrail hükümetince yasaklandı.
İsveç'te hoparlörle beş vakit ezan okumaya izin
İsveç'in Karlskrona kentinde bir camide beş vakit hoparlörle ezan okunmasına izin verildi ve ilk ezan dün cuma namazı öncesi okundu
  • Güncel
  • Siyaset
  • Ekonomi
  • Eylem ve Etkinlikler
  • Dünya
ALES temel soru kitapçığı ve cevap anahtarı yayımlandı İkinci el araçta 'kilometre' oyununa son KYK burs ve kredi sonuçları açıklandı 'Türkiye'de ombudsmanlık kararları yüzde 53 uygulanıyor' Antalya'yı şiddetli yağış, fırtına ve hortum vurdu 'Terör örgütü üyelerinin en az 15 çocuğu var' Canikli: S-400 füzeleri satın alındı AK Partili Belediye Başkanı Tüm Camilerde 10 Kasım Mevlidi Okuttu YKS Temel Yeterlilik Sınavı tarihleri belli oldu Türkiye'de 27 bin 592 kişi organ nakli bekliyor
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
YAZARLARIMIZTÜMÜ
ÇOK OKUNANLAR
    GAZETELER
    NAMAZ VAKİTLERİ
    İmsak
    Güneş
    Öğle
    İkindi
    Akşam
    Yatsı
    Haksöz Haber Radyo Selam | Tevhidin Adaletin ve Özgürlüğün Sesi
    © Copyrigth 2015 yonelishaber.com tüm hakları saklıdır.
    Sitedeki tüm harici linkler ayrı bir sayfada açılır ve linklerin sorumluluğu alınmaz. Yazılım ve Teknik Destek : AmdYazılım
    • Rss Servisi
    • Google+ Sayfası
    • Twitter Sayfası
    • Facebook Sayfası